صاعد الأندلسي
125
التعريف بطبقات الأمم
خاصّ ، زياد تكرار شده « 1 » ودر كتاب التعريف بطبقات الأمم قاضى صاعد همواژه ، الأندرزغر است كه نام دانشمندى إيراني ومؤلّف كتاب المؤلّف في المواليد بوده است . 9 . بوعلوان نه كه با حذف حرف عطف از ميان اسمها ، چند نفر را بأهم يكى كرده ، بلكه گاهى هم با افزودن يك واژه ، مثل : « بن » در ميان كنيه واسم يك شخص ، وى را به دو نفر تبديل كرده است . چنانكه بهطور مثال ، اين بلا را به سر ثابت بن قره كه كنيهاش أبو الحسن است آورده وأو را به أبو الحسن بن ثابت بن قره دگرگون ساخته است . « 2 » 10 . از همه خطاتر جايى است كه جابر بن حيّان الصوفي متن كتاب را چون نشناخته ، وى را همان جابر بن يزيد جعفى كوفي ( د : 128 ق / 746 م ) به اشتباه معرّفى كرده است . « 3 » ج - اشكالهاى ناشى از ناآشنايى بوعلوان با فرهنگ اسلامى 1 . يكى از أموري كه در ميان نويسندگان اسلامى وكاتبان ونسخهنويسان از قديم معمول بوده وامروزه نيز هست ، به حكم « كلّ أمر ذي بال لم يبدأ ببسم اللّه فهو أبتر » شروع آثار با عبارت متبرّك « بسم اللّه الرحمن الرحيم » است . خوشبختانه اين امر معمول ومتداول در فرهنگ كتابنويسى اسلامى ودر ميان مسلمين در بسيارى از نسخههاى كتاب التعريف بطبقات الأمم قاضى صاعد نيز رعايت شده است وأكثر آنها با تسميه وتحميد آغاز شدهاند ؛ ليكن معلوم نيست ، چرا بوعلوان ، هم تسميه وهم تحميد را از آغاز كتاب حذف كرده است ويا چرا أساسا كتاب را از مقدّمهء خود گرفته تا متن اصلى بدون اينها آغاز كرده است ؟ « 4 » در چاپ بوعلوان عدم وجود « بسم اللّه الرحمن الرحيم » در آغاز مقدّمهء مصحّح وهم در آغاز متن اصلى كتاب التعريف بطبقات الأمم تأليف شخصيت اسلامى عظيمى ، همچون : قاضى صاعد اندلسى ، مخصوصا با توجّه به وجود آن در نسخههاى خطّى
--> ( 1 ) . نك : طبري ، تاريخ 3 / 353 ، 354 ، 452 ؛ ابن أثير ، الكامل ، 2 / 387 . ( 2 ) . ص 103 . ( 3 ) . ص 152 ، پاورقى . ( 4 ) . نك : صص 5 ، 33 .